دلایل اصرار بر معرفی شهید صدر به عنوان «پدر اقتصاد اسلامی»/ جایزه شهید صدر به خارجی‌ها هم تعلق می‌گیرد


گروه اقتصاد ــ دبیر جشنواره شهید صدر، ضمن تشریح دلایل اینکه چرا اصرار داریم شهید صدر را «پدر اقتصاد اسلامی» معرفی می‌کنیم؟ اظهار کرد: بر اساس آنچه در آئین‌نامه جایزه اقتصاد اسلامی شهید صدر آمده است، می‌توان این جایزه را به صاحب‌نظران اقتصاد اسلامی خارجی هم اهدا کرد.

تبليغ

در روزهای اخیر دومین جایزه جشنواره اقتصاد اسلامی «شهید صدر» به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان، عضو شورای فقهی بانک مرکزی به جهت خدمات ارزنده‌ای که در زمینه بانکداری اسلامی ارائه داده، اهدا شد. دبیر این جشنواره محمدجواد توکلی، کارشناس اقتصادی و عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) است. برای بررسی بیشتر مشخصات این جایزه و همچنین جایگاه شهید صدر در اقتصاد اسلامی با وی به گفت‌وگو نشستیم.

توکلی در ابتدا با اشاره به سابقه جایزه اقتصاد اسلامی شهید صدر به ایکنا گفت: در سال 1392 و در حاشیه همایش «اخلاق و اقتصاد اسلامی» که از طرف انجمن اقتصاد اسلامی حوزه علمیه با مشارکت برخی از نهادها برگزار شد، از این جایزه رونمایی شد و در آن زمان از شاگردان برجسته شهید صدر هم قدردانی کردیم. هدف از طراحی جایزه این بود که از یک طرف، جایگاه علمی شهید صدر به ویژه در مسائل اقتصاد اسلامی را در سطح داخلی و خارجی معرفی کنیم و از سوی دیگر، از محققان و پژوهشگران اقتصاد اسلامی قدردانی کرده باشیم.

کارکرد دوگانه جشنواره شهید صدر

وی ادامه داد: به همین دلیل، این جشنواره دارای کارکردی دوگانه است و هم شهید صدر به عنوان «پدر اقتصاد اسلامی» را معرفی و هم از اندیشمندان برجسته در حوزه اقتصاد اسلامی تقدیر می‌کنیم و از نوآوری و نظریه‌پردازی در زمینه اقتصاد اسلامی حمایت مادی و معنوی خواهیم کرد. هدف دیگر ما این است که بتوانیم زمینه همکاری‌های علمی بین مراکز علمی و پژوهشی داخل و خارج کشور را فراهم کنیم و این جشنواره حتی بتواند در سطح بین‌المللی برگزار شود.

عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) درباره تلاش برای استفاده از منابع وقفی در راستای اهدای جایزه شهید صدر بیان کرد: بر اساس آنچه در آئین‌نامه آمده است، می‌توان این جایزه را به صاحب‌نظران اقتصاد اسلامی خارجی هم اهدا کرد. بنابراین ظرفیت بالایی در نظر گرفته‌ایم اما باید زمینه آن هم فراهم شود. ایده ما این است که بلکه بتوانیم از طریق کانال وقف، هزینه‌های این جایزه را تأمین کنیم که به جایی وابسته نباشد و برای مثال، موقوفه‌هایی برای این‌کار تأمین کنیم. چیزی که به صورت ایده‌آل در ذهن ماست این است که تشکلی غیردولتی و غیروابسته باشیم و با منابع وقفی بتوانیم هزینه‌های این جایزه را تأمین و به صورت مرتب این برنامه را اجرا کنیم.

تلاش برای تأمین منابع پایدار جایزه اقتصاد اسلامی شهید صدر

توکلی با اشاره به تلاش برای تأمین منابع این جایزه بیان کرد: ما در حال تلاش هستیم که منابع پایداری برای این جایزه تأمین کنیم تا به صورت منظم برگزار شود. اولین دوره جایزه شهید صدر در سال 1395 برگزار و این جایزه به حجت‌الاسلام والمسلمین حسن نظری، به عنوان یکی از پیشکسوتان حوزه اقتصاد اسلامی اهدا شد.

دبیر جشنواره اقتصاد اسلامی شهید صدر یادآور شد: امسال دومین دوره این جشنواره برگزار شد. البته طراحی این جایزه بدین صورت بوده که به صورت دوسالانه برگزار شود اما دوستان در هیئت‌مدیره انجمن اقتصاد اسلامی حوزه علمیه پیشنهادی را مطرح کردند مبنی بر اینکه هر سال در روز 19 فروردین که همزمان با روز شهادت شهید صدر است، این جایزه تقدیم شود و امسال هم در حول و حوش همان تاریخ یعنی در 22 فروردین، این جایزه را به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان به خاطر خدماتی که در عرصه بانکداری اسلامی ارائه داده‌اند اهدا کردیم.

پیشنهاد نامگذاری روزی با نام اقتصاد اسلامی

این کارشناس اقتصاد اسلامی اظهار کرد: پیشنهادی هم به معاونت پژوهشی حوزه علمیه ارائه دادیم که هر سال در روز 19 فروردین به عنوان روز اقتصاد اسلامی و یا حتی روز شهید صدر اعلام شود و در آن روز از محققان اقتصاد اسلامی، تقدیر به عمل آید. آرمان ما هم این است که اگر منابع پایدار آن تأمین شود، هر ساله به اهدا شده و شبیه به چیزی همانند نوبل اقتصاد اسلامی باشد که به برجسته‌ترین کارها در زمینه اقتصاد اسلامی اهدا شود.

توکلی در پاسخ به این پرسش که «چرا اصرار داریم شهید صدر را به عنوان پدر اقتصاد اسلامی معرفی کنیم؟» بیان کرد: سابقه این موضوع به این برمی‌گردد که در برخی از مطالعات، کسانی دیگر را به عنوان بنیانگذار اقتصاد اسلامی معرفی کرده‌اند. برای مثال نویسنده‌ای اهل ترکیه به نام تیمور کوران، گفته است که سیدابوالاعلی مودودی که مؤسس حزب جماعت اسلامی پاکستان بوده و بین سال‌های 1903 تا 1979 میلادی زندگی می‌کرده، پدر اقتصاد اسلامی است.

سیدابوالاعلی مودودی سزاوار عنوان «پدر اقتصاد اسلامی» نیست

عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تصریح کرد: بنده در مقاله‌ای که در این زمینه نوشتم و به زبان انگلیسی هم منتشر شده است کارهای ایشان را بررسی کردم و متوجه شدم هرچند ممکن است سیدابوالاعلی مودودی از واژه اقتصاد اسلامی استفاده کرده باشد و کارهای پراکنده‌ای در زمینه اقتصاد اسلامی داشته است اما عمدتاً در زمینه اهمیت برادری در تمدن اسلامی فعالیت و ایده‌پردازی کرده و آن‌گونه که باید و شاید سزاوار آن نیست که وی را بنیانگذار اقتصاد اسلامی معرفی کنیم.

این کارشناس اقتصادی تأکید کرد: این در حالی است که وقتی اندیشه‌ها و اقدامات شهید صدر را بررسی می‌کنیم، متوجه می‌شویم که ایشان در همان اوان جوانی و در حدود سال 1961 میلادی که حدود 27 سال داشته‌اند، کتاب «اقتصادنا» را نوشته‌اند؛ هرچند که تاریخ انتشار این کتاب در سال 1972 میلادی بوده است. ویژگی خاصی که این کتاب دارد این است که شهید صدر در «اقتصادنا» برای اولین بار «نظریه نظام اقتصادی اسلام» را به صورت سیستمی و در مقایسه با سیستم سرمایه‌داری و سوسیالیسم بیان کرده است.

نظریات متعدد شهید صدر در زمینه اقتصاد

وی با اشاره به برخی نظریات شهید صدر در زمینه اقتصادی افزود: شهید صدر در دل این کتاب، نظریات متعددی را بیان کرده و از جمله مباحث مبنایی همانند «نظریه منطقه الفراغ» و «نظریه روش‌شناسی کشفی» را مطرح کرده است. همچنین ایشان به مقایسه نظام‌های اقتصادی و معرفی ارکان مکتب اقتصادی اسلام پرداخته و نظریاتی همانند «نظریه توزیع قبل از تولید»، «نظریه دولت اسلامی» و مواردی همانند آن را برای اولین بار مطرح کرده است. چنین اندیشه‌هایی قبلاً بیان نشده بود.

دبیر جشنواره اقتصاد اسلامی شهید صدر با اشاره به تسلط شهید صدر بر مباحث بانکداری ادامه داد: ایشان کتاب «البنک اللاربوی فی‌الاسلام» را که می‌نویسند به صورت عملیاتی وارد نظریه پردازی در زمینه بانکداری اسلامی و همچنین ارائه الگوی اجرایی به سفارش برخی شیعیان کویت می‌شود. موضوع جالبی که راجع به شهید صدر نقل شده این است که ایشان با قبل از تدوین این کتاب با برخی از بانکداران مشورت می‌کنند و وقتی این کتاب را مطالعه می‌کنیم متوجه می‌شویم که شهید صدر به همه ریزه‌کاری‌های بانکداری آشنا بوده و این کتاب که هنوز هم برای محققان اقتصاد اسلامی تازگی دارد را می‌نویسد.

جایگاه شهید صدر در نزد محققان خارجی

توکلی با اشاره به جایگاه شهید صدر در میان محققان اهل سنت و سایر محققان خارجی گفت: یکی از محققان اقتصاد اسلامی اهل سنت به نام علاءالدین زعتری، در بیان خود شهید صدر را با عنوان «رائد الاقتصاد الاسلامی الحدیث» یعنی پیشرو اقتصاد اسلامی جدید معرفی می‌کنند. مارک بلاگ که یکی از مؤرخان اقتصادی و شخصیتی معروف است در کتابی با عنوان «شرح حال و افکار 220 اقتصاددان بزرگ جهان» شهید صدر را به عنوان یکی از این اقتصاددانان بزرگ جهان معرفی می‌کند و شاید بتوان گفت که تنها اقتصاددان مسلمانی است که ایشان معرفی کرده است. وی می‌گوید شهید صدر یک مبتکر و نظریه‌پرداز بزرگ در اقتصاد اسلامی است.

عضو هیئت‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تأکید کرد: این نکات از این جهت درباره شهید صدر حائز اهمیت هستند که علی‌رغم اینکه شهید صدر فقط در حوزه علمیه نجف درس خوانده و با فقر شدیدی هم مواجه بوده اما این آثار ارزنده را بر جای گذاشته است.

خاطره آیت‌الله سیدکاظم حائری از شهید صدر

وی یادآور شد: نقل شده است که یکی از اساتید دانشگاه قاهره به دیدار شهید صدر می‌رود و از ایشان می‌پرسد که شما در کدام یک از دانشگاه‌های دنیا درس خوانده‌اید که شهید صدر می‌گوید من در هیچ دانشگاهی درس نخوانده‌ام بلکه محصول مساجد نجف هستم. در آن زمان درس‌های فقه و اصول در مساجد شهر نجف برگزار می‌شد. آن استاد هم می‌گوید به نظر می‌رسد مساجد نجف از دانشگاه‌های اروپا خیلی بهتر عمل کرده‌اند.

توکلی با ذکر خاطره‌ای از آیت‌الله سیدکاظم حائری اظهار کرد: ایشان از شاگردان برجسته شهید صدر بوده‌اند که از وی نقل می‌کنند که گفته است من در روزگار تحصیل در فقر شدید زندگی می‌کردم اما با این حال صبح‌ها که از خواب برمی‌خواستم چنان مشغول تحصیل و مشاهده می‌شدم که همه چیز را از یاد می‌بردم و آنگاه که خانواده از من غذا درخواست می‌کرد، تازه سرگردان می‌شدم که چه کنم. اینها از مسائلی است که ما به عنوان برتری و اهمیت شهید صدر به آن اشاره می‌کنیم.

تلاش برای زنده کردن نام شهید صدر

دبیر جشنواره اقتصاد اسلامی شهید صدر افزود: ایشان در طول 46 سال زندگی علمی خودشان بدون اینکه در دانشگاهی بوده و تدریس کرده یا درس خوانده باشند نظریات عمده‌ای در زمینه اقتصاد اسلامی داشته‌اند و به همین دلیل است که تلاش کردیم با معرفی جایزه اقتصاد اسلامی شهید صدر، هم نام ایشان که بسیار مظلوم هستند و قدرشان دانسته نشده است را زنده کنیم و هم اینکه از تحقیقات اقتصاد اسلامی پشتیبانی کنیم.

توکلی در پایان گفت: امیدواریم با قدرت بیشتری این جایزه را در سال‌های آتی به صورت سالانه یا دوسالانه به پژوهشگران برجسته در زمینه اقتصاد اسلامی اهدا کنیم.
انتهای پیام



تبليغ

بيشترين بازديد امروز در گروه گوناگون


کامنت‌ها (0)

امتیاز 0 از 5 بر اساس نظر 0 نفر
کامنتی درج نشده

کامنت بگذارید

  1. ارسال کامنت بدون عضویت. عضویت یا ورود به سایت.
امتیاز دهید:
0 کارکتر
Attachments (0 / 3)
Share Your Location
تبليغ